Wie vandaag de dag de trein pakt in Winterswijk, staat op een plek die ooit een van de belangrijkste spoorwegknooppunten van Nederland was. Het monumentale stationsgebouw uit 1878 is een prachtig voorbeeld van de eclectische bouwstijl, met neoclassicistische details en elegant houtsnijwerk dat bijna doet denken aan een Zwitsers chalet. Het werd gebouwd in opdracht van de Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij (NWS), mede gefinancierd door de invloedrijke Winterswijkse textielfabrikant Jan Willink.
Het kloppend hart van de industrie
Het station was oorspronkelijk veel meer dan een halte; het was een gigantisch grensstation met verbindingen in wel vijf richtingen, waaronder het Duitse Ruhrgebied. Lange goederentreinen vol kolen uit Duitsland denderden hier dag en nacht voorbij, essentieel voor de opkomende textielfabrieken zoals De Batavier en de Tricotfabriek. Het emplacement was in die tijd een van de grootste van het land, compleet met een douanekantoor en een imposante locomotievenloods.
De schoonheid van het behoud
Net als bij het pand aan de Ratumsestraat, is ook het station een blikvanger die Winterswijk een statige uitstraling geeft. Hoewel veel van de industriële pracht — zoals de karakteristieke watertoren en de draaischijf — in de loop der jaren is gesloopt, staat het hoofdgebouw nog als een huis. Het doet ons herinneren aan een tijd waarin infrastructuur niet alleen functioneel moest zijn, maar ook esthetisch gezag moest uitstralen. Het is de 'voordeur' van het dorp voor iedereen die per spoor arriveert
De sluitpost van de toekomst?
Hoewel er plannen zijn voor de herbestemming van het stationsgebied en het verbeteren van de omgeving, hangt ook hier de vrees voor bezuinigingen in de lucht. In de gemeentelijke begrotingen is er vaak wel geld voor de basis — het spoor en het perron — maar de verfraaiing van de directe omgeving en het onderhoud van de historische details dreigen, net als de binnenterreinen in het centrum, een sluitpost te worden. Zonder voortdurende aandacht en investering loopt dit monument het risico een prachtig relict te blijven in een verder versteende omgeving.
Het stationsgebied vertelt ons het verhaal van de groei van Winterswijk; het zou zonde zijn als de ambitie om deze historie eer aan te doen, strandt op de huidige financiële realiteit